Άγχος εγκυμοσύνης: τι σε βοηθά να ηρεμήσεις

Από τη μέρα που είδες τις δύο γραμμές στο τεστ, μαζί με τη χαρά κουβαλάς κι ένα σφίξιμο που δεν λέει να φύγει. Ανησυχείς για το μωρό, για τις εξετάσεις, για τη γέννα, για το αν θα τα καταφέρεις. Το άγχος εγκυμοσύνης είναι από τα πιο συνηθισμένα πράγματα που περνά μια έγκυος και, τις περισσότερες φορές, δεν σημαίνει ότι κάτι πάει στραβά. Απλώς νοιάζεσαι πολύ για κάτι που δεν είναι όλο στο χέρι σου. Παρακάτω θα δεις γιατί φουντώνει, τι φέρνει κάθε τρίμηνο, τι μπορείς να κάνεις με ασφάλεια από σήμερα και πότε να ζητήσεις βοήθεια.

Είναι φυσιολογικό να έχεις άγχος στην εγκυμοσύνη;

Ναι, και είναι πολύ πιο συχνό απ’ όσο λέγεται. Εγκυμοσύνη και άγχος πάνε συχνά μαζί, ακόμα κι όταν το παιδί το περίμενες χρόνια. Το σώμα σου αλλάζει κάθε εβδομάδα, η καθημερινότητα αλλάζει μαζί του, και μέσα σου μεγαλώνει κάποιος που ήδη αγαπάς χωρίς να τον έχεις δει. Λογικό είναι το μυαλό να μπει σε επιφυλακή.

Πολλές γυναίκες ντρέπονται να το παραδεχτούν, γιατί νιώθουν ότι «πρέπει» να είναι μόνο ευτυχισμένες. Στην πράξη, τα συναισθήματα δεν μπαίνουν σε κουτάκια: μπορείς να χαίρεσαι και να φοβάσαι την ίδια ακριβώς στιγμή. Το ένα δεν ακυρώνει το άλλο.

Άλλο όμως η ανησυχία που έρχεται και φεύγει και άλλο ένα άγχος που δεν σε αφήνει να κοιμηθείς ή να φας. Το δεύτερο θέλει στήριξη, και πιο κάτω θα δεις πότε να τη ζητήσεις.

Γιατί αγχώνεσαι τόσο αυτή την περίοδο;

Δεν φταίει ο χαρακτήρας σου. Συνήθως παίζουν ρόλο πολλά πράγματα μαζί:

Οι ορμόνες. Αλλάζουν απότομα, ειδικά τους πρώτους μήνες, και μπορεί να σε κάνουν πιο ευσυγκίνητη και πιο ευάλωτη στο άγχος. Κλαις με μια διαφήμιση; Δεν τρελάθηκες.
Η αναμονή. Για εννιά μήνες περιμένεις: την επόμενη εξέταση, το επόμενο αποτέλεσμα. Το μυαλό δεν τα πάει καλά με την αβεβαιότητα και γεμίζει τα κενά με σενάρια.
Η πρώτη φορά. Στην πρώτη εγκυμοσύνη δεν ξέρεις ακόμα τι είναι φυσιολογικό, οπότε κάθε τσίμπημα στην κοιλιά σού χτυπάει καμπανάκι.
Όσα έχεις ζήσει πριν. Αν έχεις περάσει αποβολή, μια δύσκολη γέννα ή χρόνια προσπαθειών με εξωσωματική, είναι απολύτως φυσιολογικό να μη χαλαρώνεις εύκολα. Ο φόβος σου έχει τους λόγους του.
Ο λίγος ύπνος. Ναυτίες, καούρες, τουαλέτα τρεις φορές τη νύχτα, μια κοιλιά που δεν βολεύεται πουθενά. Όταν δεν κοιμάσαι, όλα μοιάζουν πιο βαριά. Αν σε ταλαιπωρούν οι νύχτες, δες τι βοηθά στην αϋπνία στην εγκυμοσύνη.
Το ψάξιμο στο κινητό. Γράφεις «εγκυμοσύνη άγχος φόρουμ» στις δύο τα ξημερώματα και διαβάζεις ιστορίες αγνώστων μέχρι να φέξει.

Τα φόρουμ σού κάνουν συντροφιά, και αυτό μετράει. Έχουν όμως μια παγίδα: γράφει πιο συχνά όποια περνάει κάτι δύσκολο, ενώ όποια είναι μια χαρά δεν μπαίνει να το πει. Έτσι, όσα διαβάζεις δεν δείχνουν τι γίνεται στις περισσότερες εγκυμοσύνες, ούτε στη δική σου. Τουλάχιστον μην τα ανοίγεις στο κρεβάτι, και κράτα τις ιατρικές απορίες για τη μαία και τον γιατρό σου.

Τι σε αγχώνει σε κάθε τρίμηνο;

Οι ανησυχίες αλλάζουν μορφή όσο προχωράς. Αν βρεις τον εαυτό σου σε κάποια από αυτές, να ξέρεις ότι δεν είσαι η μόνη.

Πρώτο τρίμηνο

Για πολλές είναι το πιο αγχωτικό κομμάτι, κι ας μη φαίνεται τίποτα απ’ έξω. Ο φόβος της αποβολής είναι μεγάλος και κάθε μικρός πόνος σε παγώνει. Η ναυτία και η κούραση σε ρίχνουν, και συχνά δεν το έχεις πει ακόμα σε κανέναν, οπότε στη δουλειά χαμογελάς σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Μέχρι να δεις στον υπέρηχο την καρδούλα να χτυπά και να βγουν τα αποτελέσματα της αυχενικής διαφάνειας, οι μέρες δεν περνάνε με τίποτα.

Δεύτερο τρίμηνο

Εδώ τα πράγματα συνήθως ηρεμούν λίγο: η ναυτία υποχωρεί, η ενέργεια επιστρέφει, η κοιλίτσα αρχίζει να φαίνεται. Έρχονται όμως ο υπέρηχος β΄ επιπέδου και η καμπύλη σακχάρου, δύο εξετάσεις που συχνά περιμένεις με σφιγμένο στομάχι. Στο ίδιο διάστημα νιώθεις και τις πρώτες κινήσεις, και μαζί τους έρχεται μια καινούργια ερώτηση: «Κουνιέται αρκετά;»

Τρίτο τρίμηνο

Η κοιλιά βαραίνει, ο ύπνος δυσκολεύει και το μυαλό πηγαίνει όλο και πιο συχνά στη γέννα. Αναρωτιέσαι αν το μωρό είναι καλά και αν θα καταλάβεις πότε είναι ώρα να φύγεις για το μαιευτήριο. Και κάπου στο βάθος υπάρχει η μεγάλη ερώτηση, αυτή που λίγες λένε φωναχτά: «Θα είμαι καλή μαμά;» Συνήθως την κάνουν ακριβώς όσες νοιάζονται πολύ.

Ο φόβος του τοκετού: τι βοηθά να μικρύνει

Η ίδια η γέννα είναι συχνά ο μεγαλύτερος φόβος όλης της εγκυμοσύνης. Φοβάσαι τον πόνο, το αν θα χρειαστεί καισαρική, το αν θα χάσεις τον έλεγχο μπροστά σε αγνώστους. Κι αν έχεις ήδη μια δύσκολη γέννα πίσω σου, ο φόβος μπορεί να είναι ακόμα πιο δυνατός. Συνήθως μικραίνει όταν το άγνωστο γίνεται λίγο πιο γνωστό:

Μάθε τι θα γίνει. Στα μαθήματα προετοιμασίας τοκετού (ή «ψυχοπροφυλακτικής», όπως τα λένε ακόμα πολλοί) μαθαίνεις βήμα βήμα τι συμβαίνει και κάνεις όλες τις ερωτήσεις σου.
Μίλα για τον πόνο από πριν. Ρώτα τον γιατρό σου τι επιλογές υπάρχουν, όπως η επισκληρίδιος. Όταν ξέρεις ότι υπάρχουν λύσεις, η σκέψη του πόνου σε τρομάζει λιγότερο.
Γνώρισε τον χώρο. Αν γίνεται, πήγαινε μια βόλτα στο μαιευτήριο πριν από τη μεγάλη μέρα, δες πόση ώρα θέλεις με την κίνηση και από πού μπαίνεις αν είναι νύχτα. Ετοίμασε και τη βαλίτσα από νωρίς.
Εξασκήσου στην αναπνοή από τώρα. Θα βρεις απλές τεχνικές, βήμα βήμα, στις ασκήσεις αναπνοής για τον τοκετό.

Αν ο φόβος είναι τόσο έντονος που σκέφτεσαι συνέχεια τη γέννα, βλέπεις εφιάλτες ή θέλεις να την αποφύγεις με κάθε τρόπο, πες το στον γιατρό ή στη μαία σου. Ένας τέτοιος φόβος έχει και όνομα, τοκοφοβία, και με τη βοήθεια ψυχολόγου μπορεί να μικρύνει αρκετά πριν έρθει η μέρα.

Επηρεάζει το άγχος το μωρό;

Συχνά αυτή η ερώτηση γίνεται μια ακόμα πηγή άγχους: αγχώνεσαι, μετά αγχώνεσαι επειδή αγχώνεσαι, και στο τέλος νιώθεις και ενοχές. Ας το πούμε καθαρά.

Η καθημερινή ένταση (μια κακή μέρα στη δουλειά, ένας καβγάς, ένα κλάμα, ένα βράδυ που δεν κοιμήθηκες από τη σκέψη) είναι μέρος της ζωής και, απ’ όσα ξέρουμε, δεν βλάπτει το μωρό σου. Κανείς δεν σου ζητά να ζεις σε γυάλα για εννιά μήνες.

Άλλο πράγμα το πολύ έντονο άγχος που κρατά εβδομάδες ή μήνες, ή η κατάθλιψη στην εγκυμοσύνη. Αυτά σε εξαντλούν, σου κλέβουν τη χαρά από αυτούς τους μήνες, και οι γιατροί τα παίρνουν στα σοβαρά. Αξίζει να τα φροντίσεις, για σένα και για το μωρό. Αν σου συμβαίνει κάτι τέτοιο, μην κατηγορείς τον εαυτό σου: ζήτα στήριξη, όπως θα έκανες για κάθε άλλο θέμα υγείας.

Δεν χρειάζεται να είσαι ήρεμη όλη την ώρα για να είναι καλά το μωρό σου. Χρειάζεται να μη μένεις μόνη με ό,τι σε βαραίνει.

Ηρεμία στην εγκυμοσύνη: 7 ήπιοι τρόποι

Δεν γίνεται να μην αγχωθείς ποτέ, βοηθά όμως να έχεις πρόχειρα μερικά απλά πράγματα για όταν το άγχος ανεβαίνει. Όσα ακολουθούν είναι ήπια, αλλά πριν ξεκινήσεις κάτι καινούργιο, ρώτα πρώτα τον γιατρό ή τη μαία σου: εκείνοι ξέρουν τη δική σου εγκυμοσύνη.

Ανάσα με πιο αργή εκπνοή. Κάθισε αναπαυτικά ή ξάπλωσε στο αριστερό σου πλευρό. Πάρε αέρα από τη μύτη, όσο σου βγαίνει άνετα, και άφησέ τον να βγει αργά από το στόμα, σαν να φυσάς απαλά τη φλόγα ενός κεριού χωρίς να τη σβήσεις. Χωρίς παύση ανάμεσα. Συνέχισε για ένα με δύο λεπτά, και αν ζαλιστείς, σταμάτα και ανάσανε κανονικά. Τεχνικές που ζητούν να κρατάς την ανάσα, όπως η 4-7-8 ή το box breathing, άφησέ τες για μετά την εγκυμοσύνη.
Μια λίστα με τις απορίες σου. Κάθε φορά που σε τρώει μια ερώτηση, γράψ’ τη στο κινητό ή σε ένα τετράδιο και πάρε τη λίστα μαζί σου στο επόμενο ραντεβού. Το μυαλό ησυχάζει πιο εύκολα όταν ξέρει ότι η απορία θα βρει απάντηση. Κι αν κάτι σε ανησυχεί πραγματικά, μην περιμένεις το ραντεβού: πάρε τηλέφωνο.
Λίγη κίνηση, με το πάσο σου. Μια βόλτα στη γειτονιά ή δίπλα στη θάλασσα συχνά φτιάχνει τη διάθεση περισσότερο απ’ όσο περιμένεις, αρκεί να συμφωνεί ο γιατρός σου. Τις ζεστές μέρες βγες νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα, με νερό μαζί σου.
Πέντε λεπτά ησυχίας κάθε μέρα. Ένας σύντομος διαλογισμός μπορεί να γίνει το δικό σου μικρό διάλειμμα. Κάθισε με ένα μαξιλάρι στην πλάτη ή ξάπλωσε στο αριστερό πλευρό με ένα μαξιλάρι ανάμεσα στα γόνατα. Πρόσεξε την ανάσα σου όπως είναι, και όταν το μυαλό φύγει, φέρ’ το απαλά πίσω. Μετά το πρώτο τρίμηνο, απόφευγε να μένεις πολλή ώρα ανάσκελα. Δες και τις απλές πρακτικές διαλογισμού για την εγκυμοσύνη.
Γύρνα στο εδώ και τώρα. Όταν σε πάρουν τα σενάρια, ακούμπησε τα πόδια σου στο πάτωμα και πες από μέσα σου πέντε πράγματα που βλέπεις, τέσσερα που αγγίζεις και τρία που ακούς. Έτσι το μυαλό ξεκολλάει για λίγο από το «κι αν;».
Πες το σε κάποιον. Στον σύντροφό σου, σε μια φίλη που έχει παιδιά, στη μαμά σου. Το άγχος φουσκώνει όταν το κρατάς μέσα σου. Αν ο άλλος δεν ξέρει πώς να βοηθήσει, πες του απλά: «Δεν θέλω λύσεις, θέλω να με ακούσεις». Κι αν κάποια θεία πιάσει τις ιστορίες τρόμου από τις γέννες της, έχεις κάθε δικαίωμα να της πεις «αυτά άσ’ τα για μετά».
Προσοχή σε καφέ, βότανα και ζέστη. Ο καφές, ειδικά ο φρέντο του απογεύματος, μπορεί να σε κάνει πιο νευρική και να σου χαλάσει τον ύπνο. Πόσος καφές είναι εντάξει στην εγκυμοσύνη θα σου πει ο γιατρός σου. Πριν δοκιμάσεις κάποιο τσάι ή συμπλήρωμα «για το άγχος», ρώτα πρώτα εκείνον ή τον φαρμακοποιό σου, γιατί τα «φυσικά» δεν είναι όλα ασφαλή για έγκυες. Και τη σάουνα ή τα καυτά μπάνια, όσο κι αν χαλαρώνουν, άφησέ τα για μετά.

Κρίση πανικού στην εγκυμοσύνη: τι να κάνεις

Κάποιες φορές το άγχος δεν μένει στις σκέψεις. Η καρδιά χτυπά δυνατά, νιώθεις ότι δεν σου φτάνει ο αέρας, τα χέρια μουδιάζουν και σε πιάνει ένας φόβος ότι κάτι κακό θα γίνει τώρα. Αυτό μπορεί να είναι κρίση πανικού. Είναι πολύ δυσάρεστη, αλλά συνήθως κορυφώνεται μέσα σε λίγα λεπτά και μετά υποχωρεί. Για περισσότερα, δες τα συμπτώματα της κρίσης πανικού και πόσο κρατά.

Στην εγκυμοσύνη όμως κάποια από αυτά τα συμπτώματα, όπως το λαχάνιασμα ή οι γρήγοροι παλμοί, μπορεί να έχουν και άλλη αιτία. Γι’ αυτό, αν σου συμβαίνει πρώτη φορά ή δεν είσαι σίγουρη τι είναι, πάρε τηλέφωνο τον γιατρό σου. Αν έχεις πόνο στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή που δεν περνά ή νιώθεις ότι θα λιποθυμήσεις, κάλεσε αμέσως το 166 ή το 112.

Όταν ξέρεις πια ότι είναι πανικός και το έχεις ήδη συζητήσει με τον γιατρό σου, δοκίμασε τα εξής:

Κάθισε κάπου σταθερά και ακούμπησε τα πόδια σου στο πάτωμα. Αν είσαι ξαπλωμένη, γύρνα στο αριστερό πλευρό.
Άφησε την εκπνοή να γίνει πιο αργή, όπως με το κερί, χωρίς κράτημα και χωρίς να πιέζεσαι για βαθιές ανάσες.
Πες στον εαυτό σου τι συμβαίνει: «Είναι πανικός. Είναι δυσάρεστος, αλλά θα περάσει».
Μη μείνεις μόνη, αν δεν θέλεις. Πάρε τηλέφωνο κάποιον να σου μιλάει όσο κρατάει.

Αν οι κρίσεις επαναλαμβάνονται, μίλησε γι’ αυτές στον γιατρό σου. Δεν είναι κάτι που πρέπει να «αντέξεις» μέχρι τη γέννα.

Πότε να μιλήσεις με μαία, γιατρό ή ψυχολόγο;

Δεν χρειάζεται να φτάσεις στο απροχώρητο για να ζητήσεις βοήθεια. Μίλησε με τον γιατρό ή τη μαία σου αν:

Το άγχος δεν σε αφήνει σχεδόν ποτέ, μέρες ή εβδομάδες στη σειρά.
Σου χαλάει τον ύπνο ή την όρεξη.
Έχεις συχνές κρίσεις πανικού.
Σε κυνηγούν σκέψεις που σε τρομάζουν και δεν φεύγουν.
Αποφεύγεις ραντεβού και εξετάσεις από φόβο ή, το αντίθετο, δεν ησυχάζεις αν δεν ελέγξεις κάτι ξανά και ξανά.
Νιώθεις λύπη, κενό ή ότι δεν χαίρεσαι τίποτα για περισσότερο από δύο εβδομάδες.

Εκείνοι μπορούν να σε κατευθύνουν σε ψυχολόγο ή ψυχίατρο που δουλεύει με εγκύους. Το να ζητήσεις βοήθεια είναι κι αυτό ένας τρόπος να φροντίσεις το μωρό σου.

Αν σου περνούν από το μυαλό σκέψεις ότι θα ήταν καλύτερα να μην είσαι εδώ ή ότι θέλεις να κάνεις κακό στον εαυτό σου, μην τις κρατήσεις για σένα. Πάρε τώρα τηλέφωνο τη 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία στο 1018 ή τη Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης στο 10306. Σε έκτακτη ανάγκη, κάλεσε το 166 ή το 112.

Αγχώδης διαταραχή και εγκυμοσύνη

Αν είχες αγχώδη διαταραχή πριν μείνεις έγκυος, και ειδικά αν παίρνεις φάρμακα για το άγχος, μην τα κόψεις μόνη σου. Μίλησε όσο πιο νωρίς γίνεται με τον γυναικολόγο που σε παρακολουθεί και με τον ψυχίατρό σου, για να αποφασίσετε μαζί τι είναι καλύτερο για σένα και για το μωρό. Δες επίσης τι είναι η αγχώδης διαταραχή και τι βοηθά.

Σημάδια που θέλουν τηλέφωνο αμέσως

Κάποια πράγματα δεν είναι άγχος και δεν περιμένουν το επόμενο ραντεβού. Πάρε αμέσως τηλέφωνο τον γιατρό ή τη μαία σου, ή πήγαινε στο μαιευτήριο, αν έχεις:

αιμορραγία από τον κόλπο,
έντονο ή επίμονο πόνο στην κοιλιά, ή τακτικές συσπάσεις πριν από την 37η εβδομάδα,
υγρά που τρέχουν από τον κόλπο,
λιγότερες κινήσεις του μωρού από ό,τι συνήθως, ή αλλαγή στον ρυθμό τους,
δυνατό πονοκέφαλο που δεν περνά, θολή όραση ή ξαφνικό πρήξιμο σε πρόσωπο και χέρια,
πόνο ή πρήξιμο στη μία γάμπα,
πυρετό, λιποθυμία, πόνο στο στήθος ή δυσκολία στην αναπνοή.

Αν κάτι σου φαίνεται επείγον, κάλεσε το 166 ή το 112. Και μη σε νοιάζει αν θα φανείς υπερβολική: καλύτερα ένα τηλεφώνημα που σε ησυχάζει παρά ένα βράδυ γεμάτο αγωνία.

Από πού να ξεκινήσεις σήμερα

Μην προσπαθήσεις να τα κάνεις όλα μαζί. Διάλεξε ένα από όσα διάβασες, ας πούμε την αργή εκπνοή πριν κοιμηθείς, και ξεκίνα από αυτό απόψε. Τα υπόλοιπα έχουν χρόνο.

Αν θες μια φωνή να σε καθοδηγεί, μπορείς να δοκιμάσεις την εφαρμογή COYA: στην κατηγορία «Ηρεμία & Χαλάρωση» θα βρεις καθοδηγούμενους διαλογισμούς στα ελληνικά, και μπορείς να βάλεις μια υπενθύμιση την ώρα που σε βολεύει. Πες το πρώτα στη μαία σου, κι αν κάποια οδηγία σού ζητήσει να κρατήσεις την ανάσα ή να μείνεις πολλή ώρα ανάσκελα, απλώς συνέχισε να αναπνέεις φυσικά, καθιστή ή στο αριστερό πλευρό.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι φυσιολογικό να έχω τόσο άγχος στην εγκυμοσύνη;

Ναι, το άγχος εγκυμοσύνης είναι πολύ συχνό και, τις περισσότερες φορές, δεν σημαίνει ότι κάτι πάει στραβά. Αν όμως δεν σε αφήνει να κοιμηθείς, να φας ή να λειτουργήσεις, πες το στον γιατρό ή τη μαία σου.

Επηρεάζει το άγχος το μωρό όσο είμαι έγκυος;

Το καθημερινό άγχος, μια δύσκολη μέρα ή ένα κλάμα, είναι μέρος της ζωής και, απ’ όσα ξέρουμε, δεν βλάπτει το μωρό. Το πολύ έντονο άγχος που κρατά μήνες το παίρνουν στα σοβαρά οι γιατροί, και αξίζει να το φροντίσεις με τη βοήθεια ειδικού. Οι ενοχές δεν βοηθούν, η στήριξη βοηθά.

Γιατί έχω περισσότερο άγχος στην πρώτη εγκυμοσύνη;

Γιατί όλα είναι καινούργια και δεν ξέρεις ακόμα τι είναι φυσιολογικό, οπότε κάθε αλλαγή στο σώμα σου μοιάζει ύποπτη. Βοηθά πολύ να μάθεις τι να περιμένεις, από τη μαία σου ή σε μαθήματα προετοιμασίας τοκετού.

Τι κάνω αν πάθω κρίση πανικού στην εγκυμοσύνη;

Κάθισε, ακούμπησε τα πόδια σου στο πάτωμα και άφησε την εκπνοή να γίνει πιο αργή, χωρίς να κρατάς την ανάσα σου. Αν σου συμβαίνει πρώτη φορά ή δεν είσαι σίγουρη τι είναι, πάρε τηλέφωνο τον γιατρό σου. Αν έχεις πόνο στο στήθος ή δυσκολία στην αναπνοή που δεν περνά, κάλεσε το 166 ή το 112.

Πότε το άγχος στην εγκυμοσύνη χρειάζεται ειδικό;

Όταν κρατά εβδομάδες χωρίς διάλειμμα, σου χαλάει τον ύπνο ή την όρεξη, φέρνει συχνές κρίσεις πανικού ή συνοδεύεται από λύπη και κενό για περισσότερο από δύο εβδομάδες. Ξεκίνα από τον γιατρό ή τη μαία σου, που μπορούν να σε κατευθύνουν σε ψυχολόγο. Αν σου περνούν σκέψεις να κάνεις κακό στον εαυτό σου, πάρε αμέσως το 1018 ή το 10306.